Zakon o izmenama i dopunama Zakona o porezu na dodatu vrednost (u daljem tekstu: Zakon) objavljen je u ”Službenom glasniku Republike Srbije”, broj 109/2025 od 04.12.2025. godine. Stupio je na snagu 12.12.2025. godine i primenjuje se počev za poreski period april 2026. godine, odnosno april-jun 2026. godine, osim člana 2. ovog zakona koji se primenjuje od 1. januara 2026. godine, člana 9. koji se primenjuje počev za poreski period januar 2027. godine, odnosno januar-mart 2027. godine i člana 10. koji se primenjuje od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Najznačajnije promene dajemo u nastavku teksta.

Preliminarna poreska prijava

Zakon je donet sa ključnim ciljem da se pojednostave pravila koja se odnose na izmenu poreske osnovice i obračunati PDV, ispravku odbitka prethodnog poreza, uslova za odbitak prethodnog poreza i storniranje dokumenata koja utiču na obračunati PDV, a koja bi trebalo da dovedu do smanjenja grešaka poreskih obveznika koje nastaju pri iskazivanju podataka u određenim dokumentima i evidencijama od značaja za utvrđivanje poreske obaveze po osnovu PDV. Na ovaj način je osigurano da se podaci iskazani u preliminarnoj poreskoj prijavi (koja će se sačinjavati u sistemu elektronskih faktura, na osnovu podataka kojima raspolaže taj sistem i koji su nastali prethodnim postupanjem poreskog obveznika), ne razlikuju od podataka iskazanih u poreskoj prijavi PDV, pa će samim tim, uticati i na smanjenje potrebe za podnošenjem izmenjenih poreskih prijava zbog učinjenih grešaka ili propusta u skladu sa Zakonom o poreskom postupku i poreskoj administraciji.

Izmene Zakona se odnose i na početak primene pravila u vezi sa preliminarnom poreskom prijavom. Naime, Zakonom o PDV (”Sl. glasnik RS”, br. 94/24) bio je propisan rok za početak primene ove prijave za poreski period januar 2026. godine, odnosno januar – mart 2026. godine. U međuvremenu je zaključeno da je potrebno pojednostaviti određena zakonska rešenja i u skladu sa tim obezbediti optimalno vreme za pripremu svih subjekata na koje će uticati nov sistem utvrđivanja poreske obaveze po osnovu PDV. Iz ovih razloga, odložen je početak primene preliminarne prijave za godinu dana i to za poreski period januar 2027. godine, odnosno januar-mart 2027. godine.

Izdavanje periodičnih računa za promet dobara

Izmena Zakona koja je u primeni od 01.01.2026. godine, odnosi se na novododati stav 6. člana 14. Zakona, kojim je propisano da se za izdavanje periodičnog računa za promet vode, električne energije, prirodnog gasa i energije za grejanje, odnosno hlađenje, krajnjim potrošačima, promet dobara smatra izvršenim poslednjeg dana perioda za koji se izdaje račun. Period za koji se izdaje takav periodični račun ne može biti duži od godinu dana.

Na ovaj način, periodični računi koji se izdaju za isporuku navedenih dobara na osnovu procenjene potrošnje u skladu sa propisima kojima se uređuje energetika, smatraju se računima po osnovu kojih njihov primalac, obveznik PDV može ostvariti pravo na odbitak prethodnog poreza u skladu sa zakonom. Ovim stavom izvršeno je dalje usklađivanje Zakona o PDV sa propisima Evropske unije, odnosno sa Direktivom Saveta 2006/112/EZ zajedničkom sistemu poreza na dodatu vrednost.

Lica koja se smatraju poreskim dužnikom

U članu 10. Zakona propisano je da se poreskim dužnikom smatra i lice koje u internom računu iskaže PDV, a da za to nije imalo zakonsku obavezu. Ovim su izjednačene obaveze lica koja iskazuju PDV u računima koje izdaju drugim licima sa obavezama lica koja sačinjavaju interne račune.

Poreskim dužnikom se smatra i primalac investicionog zlata, obveznik PDV, za promet investicionog zlata izvršen od strane drugog obveznika PDV.

Izmena poreske osnovice

U slučaju naknadnog smanjenja osnovice za promet dobara i usluga (npr. zbog vraćanja dobara, smanjenja naknade za promet dobara i usluga i sl.) za koji je obveznik PDV – isporučilac dobara i usluga poreski dužnik, propisana je obaveza izdavanja dokumenta o smanjenju osnovice i određivanje poreskog perioda za koji se može smanjiti obračunati PDV.

Izmena obračunatog PDV – smanjenje vrši se za poreski period, ako su zaključno sa danom koji prethodi danu podnošenja poreske prijave za taj poreski period, a najkasnije 10. dana kalendarskog meseca koji sledi tom poreskom periodu ispunjeni uslovi za smanjenje u skladu sa ovim zakonom. Shodno navedenom, na primer: ako se osnovica smanji u poreskom periodu maj 2026. godine, uslovi za smanjenje PDV budu ispunjeni 10. juna 2026. godine, a poreska prijava za poreski period maj 2026. godine bude podneta 12. juna 2026. godine, smanjenje PDV vrši se za poreski period maj 2026. godine. Ukoliko bi u istom primeru, uslovi za smanjenje bili ispunjeni 11. juna 2026. godine, smanjenje PDV izvršilo bi se za poreski period jun 2026. godine.

Odbitak prethodnog poreza

Uvedeno je jedinstveno pravilo za ostvarivanje prava na odbitak prethodnog poreza kako na osnovu prihvaćene elektronske fakture tako i na osnovu sačinjenog internog računa, shodno izmenama člana 28. Zakona. Obveznik PDV može da ostvari pravo na odbitak prethodnog poreza za poreski period na osnovu elektronske fakture, ako je elektronska faktura prihvaćena zaključno sa danom koji prethodi danu podnošenja poreske prijave za taj poreski period u skladu sa ovim zakonom, a najkasnije 10. dana kalendarskog meseca koji sledi tom poreskom periodu, nezavisno od toga da li je poreska obaveza nastala u poreskom periodu za koji podnosi poresku prijavu ili u nekom od prethodnih poreskih perioda i nezavisno od toga da li je elektronska faktura izdata na dan nastanka poreske obaveze ili posle tog dana. Takođe, obveznik PDV – poreski dužnik može da ostvari pravo na odbitak prethodnog poreza za poreski period na osnovu internog računa, ako je interni račun sačinjen zaključno sa danom koji prethodi danu podnošenja poreske prijave za taj poreski period u skladu sa ovim zakonom, a najkasnije 10. dana kalendarskog meseca koji sledi tom poreskom periodu, nezavisno od toga da li je poreska obaveza nastala u poreskom periodu za koji podnosi poresku prijavu ili u nekom od prethodnih poreskih perioda i nezavisno od toga da li je interni račun sačinjen na dan nastanka poreske obaveze ili posle tog dana. Primera radi: Ako bi obaveza za obračunavanje PDV za promet usluga stranog lica koje nije obveznik PDV u Republici Srbiji nastala u poreskom periodu maj 2026. godine, interni račun sačinjen 10. juna 2026. godine, a poreska prijava za poreski period maj 2026. godine podneta 14. juna 2026. godine, pravo na odbitak prethodnog poreza moglo bi da se ostavri za poreski period maj 2026. godine, ako su ispunjeni ostali propisani uslovi. Ukoliko bi u istom primeru interni račun bio sačinjen 11. juna 2026. godine, pravo na odbitak prethnodnog poreza moglo bi se ostvariti za poreski period jun 2026. godine.

Dalje, propisano je da obveznik PDV može da ostvari pravo na odbitak prethodnog poreza u roku od pet godina od isteka godine u kojoj je nastala obaveza obračunavanja PDV, a ne od isteka godine u kojoj je obveznik PDV stekao ovo pravo.

Ispravka odbitka prethodnog poreza u slučaju izmene osnovice

Prema izmenjenom članu 31. Zakona, ispravka odbitka prethodnog poreza zbog smanjenja osnovice vrši se na osnovu dokumenta o smanjenju, a ispravka odbitka poreza poreza zbog povećanja osnovice vrši se na osnovu dokumenta o povećanju izdatog u skladu sa zakonom. Ispravka odbitka prethodnog poreza odnosi se i na primaoce dobara i usluga koji se smatraju poreskim dužnikom. Takođe, propisano je da se ispravka odbitka prethodnog poreza vrši i po osnovu storniranja dokumenata (računa, internog računa, avansnog računa i dr.) koji utiču na odbitak prethodnog poreza. Obveznik PDV koji je ispravio – smanjio odbitak prethodnog poreza može da dostavi obaveštenje o toj ispravci obvezniku PDV – prethodnom učesniku u prometu, odnosno primaocu avansa, a ako obveznik PDV nije koristio pravo na odbitak prethodnog poreza, može da dostavi obaveštenje obvezniku PDV – prethodnom učesniku u prometu, odnosno primaocu avansa da obračunati PDV nije koristio kao prethodni porez. Kod određivanja poreskog perioda za koji se vrši ispravka odbitka prethodnog poreza, obveznik PDV vrši ispravku – smanjenje odbitka prethodnog poreza za poreski period ako na dan koji prethodi danu podnošenja poreske prijave za taj poreski period, a najkasnije 10. dana kalendarskog meseca koji sledi tom poreskom periodu, poseduje dokument o smanjenju izdat u skladu sa ovim zakonom ili je u tom vremenskom periodu izvršeno storniranje dokumenta po osnovu kojeg dolazi do obaveze ispravke – smanjenja odbitka prethodnog poreza. Obveznik PDV vrši ispravku – povećanje odbitka prethodnog poreza za poreski period za koji su u skladu sa ovim zakonom ispunjeni uslovi za ostvarivanje prava na odbitak prethodnog poreza, a u slučaju storniranja ako je na dan koji prethodi danu podnošenja poreske prijave za taj poreski period, a najkasnije 10. dana kalendarskog meseca koji sledi tom poreskom periodu izvršeno storniranje dokumenta po osnovu kojeg dolazi do ispravke – povećanja odbitka prethodnog poreza. Primera radi, ako bi u avgustu 2026. godine došlo do smanjenja osnovice za promet usluga izvršen u julu 2026. godine, a dokument o smanjenju izdat 10. septembra 2026. godine, obveznik PDV- primalac usluga koji je istog dana primio dokument o smanjenju i koji 12. septembra 2026. godine podnosi poresku prijavu za poreski period avgust 2026. godine, imao bi obavezu da za taj poreski period ispravi – smanji odbitak prethodnog poreza. Međutim, ukoliko bi u istom primeru dokument o smanjenju bio izdat i primljen 11. septembra 2026. godine, tada bi obveznik PDV – primalac usluge imao obavezu ispravke – smanjenja odbitka pretthodnog poreza za poreski period septembar 2026. godine.

Izdavanje internog računa

Poreski dužnik – primalac dobara i usluga sačinjava interni račun po osnovu prometa dobara i usluga, povećanja ili smanjenja osnovice za promet, kao i po osnovu avansa i smanjenja avansa.

Izmenama Zakona o PDV je uvedena novina po kojoj korisnik Sistema elektronskih faktura (SEF) sačinjava interni račun u SEF-u. Na taj način se smanjuje broj dokumenata koji nastaju po osnovu prometa dobara i usluga, povećanja/smanjenja osnovice za promet, avansa i smanjenje avansa.

Storniranje računa

Izmenjenim članom 44. Zakona o PDV, uvedena su jedinstvena pravila koja se odnose na storniranje računa sa iskazanim PDV, internog računa sa iskazanim PDV, kao i dokumenata po osnovu čijih storniranja dolazi do povećanja osnovice, odnosno obračunatog PDV.

U slučaju storniranja računa zaključno sa danom koji prethodi danu podnošenja poreske prijave za poreski period, a najkasnije 10. dana kalendarskog meseca koji sledi tom poreskom periodu, smanjuje se iznos osnovice za taj poreski period, a iznos PDV može da se smanji za isti poreski period ako u navedenom vremenskom periodu:

– je izdat novi račun u skladu sa ovim zakonom, u slučaju kada postoji obaveza izdavanja računa, – poseduje obaveštenje primaoca računa – obveznika PDV ili lica koje ima pravo na refakciju PDV u skladu sa ovim zakonom u kojem je navedeno da PDV iskazan u računu nije korišćen kao prethodni porez, odnosno da za taj iznos PDV nije i neće biti podnet zahtev za refakciju PDV, u slučaju kada je račun izdat obvezniku PDV ili licu koje ima pravo na refakciju PDV. Primera radi, ako je promet dobara izvršen 09. aprila 2026. godine, račun za taj promet izdat 10. aprila 2026. godine, isti račun storniran 10. maja 2026. godine i tog dana izdat novi račun i primljeno obaveštenje kupca dobara – obveznika PDV, pri čemu obveznik PDV – prodavac dobara 12. maja 2026. godine podnosi poresku prijavu za poreski period april 2026. godine, obveznik PDV – prodavac dobara ima pravo da smanji obračunati PDV po osnovu storniranja prvog računa za poreski pariod april 2026. godine. Ukoliko bi u istom primeru prvi račun bio storniran 11. maja 2026. godine i istog dana izdat novi račun i primljeno obaveštenje obveznika PDV – kupca dobara, obvenik PDV – prodavac dobara imao bi pravo na smanjenje obračunatog PDV po osnovu storniranja prvog računa za poreski period maj 2026. godine, kao što je i po važećem rešenju.1

1 U tekstu korišćeni primeri preuzeti iz obrazloženja teksta Nacrta zakona o izmenama i dopuna Zakona o porezu na dodatu vrednost, Ministarstva finansija Republike Srbije.

(Objašnjenje Poreske uprave iz januara 2026. god.)

Bilten CVPO, br. 1/2026